Tính đến hết 30/11/2009, Kiểm toán nhà nước đã triển khai được 133 trong tổng số 136 cuộc kiểm toán của năm 2009. Trong đó, đã có 99 cuộc kiểm toán thực hiện xong. Theo kết quả của 77 báo cáo kiểm toán, tức là kết quả của trên 50% số các cuộc kiểm toán theo kế hoạch năm, Kiểm toán nhà nước đã kiến nghị xử lý tài chính trên 6.566 tỷ VND.
 
So với kết quả kiểm toán kiến nghị tăng thu cho ngân sách năm 2008 – 4.166 tỷ VND – sẽ thấy kết quả năm nay có chênh lệch cực lớn về số tiền bị khẳng định là sử dụng sai (2.500 tỷ VND). Về đối tượng kiểm toán, năm 2009 không khác nhiều năm 2008. Năm nay, Kiểm toán nhà nước đã thực hiện nhiều cuộc kiểm toán lớn với TCty Đầu tư và Kinh doanh vốn nhà nước (SCIC), việc cấp bù lỗ của các đầu mối nhập khẩu xăng dầu giai đoạn 2006 – 2008, Chương trình 135 giai đoạn 2… Còn trong năm 2008, việc kiểm toán đã thực hiện tại nhiều TCty, tập đoàn nhà nước lớn như EVN, TKV, Vinalines, Lilama…

Vậy kết quả ấy có được là do năng lực kiểm toán đã được nâng lên, hay là do sai phạm đã nhiều hơn ? Trong quãng thời gian ngắn ngủi gần 1 năm, dù rất cố gắng, thì quá khó công tác Kiểm toán nhà nước có thể đạt được sự thay đổi về quy mô cũng như chất lượng các cuộc kiểm toán. Nghĩa là, con số 6.566 tỷ VND tại các cơ quan nhà nước bị xuất toán sau khi kiểm toán năm 2009 chỉ là một phần rất nhỏ của thực tiễn chi tiêu sai tiền Nhà nước hiện nay. Thực tiễn ấy không mới, vì đã diễn ra nhiều năm, nhưng cho đến nay lại vẫn không có một con số – dù chỉ là ước đoán – về nó. Cái nhìn thấy là mức tăng lớn của số tiền mà cơ quan kiểm toán khẳng định là đã bị chi tiêu sai tại từng đơn vị, từng dự án.

6.566 tỷ VND chi tiêu sai là số tiền cực lớn, nhưng cũng có thể là nhỏ, vì đó mới chỉ là một phần kết quả kiểm toán do Kiểm toán nhà nước tiến hành trong năm 2009. Không ai nhầm lẫn giữa chi tiêu sai với tham nhũng. Nhưng với kết quả này, thì cũng nên xem hiện tượng chi tiêu sai như quốc nạn cần phải chấn chỉnh.

Quốc Dũng