Theo thống kê của Tổng cục Hải quan VN, hiện nay trên thị trường nước ta có khoảng 200 DN nhập khẩu sữa nguyên liệu và sữa thành phẩm.

Cuộc khảo sát về giá sữa bột nguyên hộp nhập khẩu của các hãng như Abbott, Mead Johnson, Nestle, Dumex, XO… do Cục Quản lý cạnh tranh (Bộ Công Thương) tiến hành cho thấy: so với các nước đang phát triển như Thái Lan, Malaysia, Indonesia, giá sữa nhập khẩu của VN nhìn chung cao hơn từ 20 – 60%, cá biệt có trường hợp cao hơn từ 100 – 150%.

Nguyên nhân khiến giá sữa nhập khẩu có giá bán thường cao hơn giá vốn khoảng 200% là do phải gánh quá nhiều chi phí: lương, quản lý, quảng cáo, tiếp thị… vượt mức khống chế (10% chi phí hợp lý). Mới đây, theo kết quả thanh tra giá sữa của thanh tra Bộ Tài chính tại ba công ty Nestlé VN, Mead Johnson Nutrition VN và Phân phối Tiên Tiến cho thấy: Tại Nestlé VN, chi phí tiếp thị quảng cáo chiếm khoảng 30% chi phí kinh doanh. Năm 2008, mức chi phí này lên tới 20,565 tỷ đồng (chiếm 38% chi phí kinh doanh); 6 tháng đầu năm 2009, khoản chi này là 14,043 tỷ đồng, chiếm 27% tổng chi phí kinh doanh. Tại Mead Johnson Nutrition VN nhóm chi phí thuộc mức khống chế 10% theo quy định vượt lớn: năm 2008 vượt 19 lần, năm 2009 vượt 10 lần so với số khống chế… Trong khi đó khoản chi phí về thuế nhập khẩu chỉ chiếm từ trên 1% đến dưới 4% so với giá bán lẻ công bố và người tiêu dùng (NTD) thường phải trả từ 400 đến 1.500 đồng/100g sữa nhập khẩu tùy loại.

Theo đó Thanh tra Bộ Tài chính kiến nghị: “Nếu tiết giảm được các chi phí, nhất là quảng cáo, tiếp thị, đồng thời cùng nhà phân phối quản lý giá bán sữa đến tay người tiêu dùng thì cơ bản các DN có thể giảm giá bán các sản phẩm sữa nhập khẩu”.

Có lẽ ở góc độ cơ quan quản lý nhà nước, việc đưa kiến nghị với từ “nếu” như vậy là quá thừa, bởi theo kết luận của đoàn thanh tra thì các DN bị thanh tra đều vượt chi phí thuộc mức khống chế hàng chục lần trong khi chúng ta đã có hành lang pháp lý để xử lý các vi phạm trong lĩnh vực này. Đúng ra, thanh tra phải kiến nghị các cơ quan chức năng xử phạt nghiêm các trường hợp vi phạm quy chế quảng cáo, tiếp thị.

Sữa là sản phẩm chiến lược đối với sự phát triển thể chất và trí tuệ của trẻ em, cho nên người tiêu dùng nhiều khi thấy bất hợp lý nhưng vẫn phải móc hầu bao để mua. Vì vậy chỉ có một từ “nếu” cần được đưa ra là: Nếu cơ quan chức năng làm tốt nhiệm vụ “thổi còi” và xử phạt nghiêm khi các công ty nhập khẩu vượt rào mức khống chế chi phí tiếp thị, quảng cáo thì liệu người tiêu dùng có phải trả giá sữa cao như hiện nay?

Phan Nam